Ubucwepheshe buqhubeka nokuguqula indlela imindeni exhumana ngayo, ifunde, futhi yabelane ngezikhumbuzo. Nakuba intuthuko eminingi iletha amathuba ajabulisayo, ezinye zidala nezinselele ezintsha abazali ababengakaze bazicabange ngaphambili.
Enye into ekhathazayo wukukhuphuka kobuchwepheshe be-"deepfake". Ama-"deepfake" asebenzisa i-Artificial Intelligence (AI) ukudala noma ukuguqula izithombe, amavidiyo, nokuqoshwa komsindo ngendlela engokoqobo kangangokuthi kungase kubonakale kuyiqiniso ngokuphelele. Ezimweni eziningi, kungaba nzima ukuthi umuntu ojwayelekile abone ukuthi okuqukethwe kuyiqiniso noma kudalwe ngobuchwepheshe.
Kubazali, lobu buchwepheshe buphakamisa imibuzo ebalulekile mayelana nobumfihlo, ukuphepha, nokuthi izithombe zezingane zisetshenziswa kanjani ku-inthanethi. Ukuqonda ukuthi ama-"deepfake" ayini nokuthi angayithinta kanjani imindeni sekuba yingxenye ebalulekile yokuba umzali wedijithali.
Ziyini Izithombe Zama-"Deepfake"?
Isithombe se-"deepfake" siyisithombe esidalwe noma esiguqulwe kusetshenziswa i-Artificial Intelligence.
Lobu buchwepheshe bungashintsha ukubonakala kobuso, siguqule ukubukeka, sibeke ubuso bomuntu esithombeni esihlukile, noma sidale izithombe ezintsha ngokuphelele ezibukeka zingokoqobo. Okwakudinga amakhono okuhlela athuthukile manje sekungenziwa ngamathuluzi e-AI afinyelelekayo kakhulu.
Ezinye izinhlelo zokusebenza zama-"deepfake" azilimazi futhi zisetshenziselwa ukuzijabulisa, imfundo, noma amaphrojekthi okudala. Nokho, ubuchwepheshe obufanayo bungaphinde busetshenziswe kabi ngezindlela ezidala ukulimala.
Yilapho ukukhathazeka ngezingane kuqala khona ukubonakala.
Kungani Abazali Bekhathazekile?
Izingane zivame ukuba nezibambiso ezibanzi zedijithali ezidalwe ezithombeni ezabiwe amalungu omndeni, izikole, amakilabhu ezemidlalo, kanye nezinkundla zokuxhumana.
Sonke isithombe esabiwe ku-inthanethi sinamandla okukopishwa, ukulandwa, noma ukuphinda sisetshenziswe. Nakuba abantu abaningi basebenzisa izithombe ngendlela efanele, ubuchwepheshe be-AI bukwenza kube lula kakhulu kunangaphambili ukuthi izithombe zishintshwe ngaphandle kwemvume.
Abazali bakhathazeke kakhulu ukuthi izithombe zezingane zabo zingaguqulwa, zikhonjiswe ngendlela engafanele, noma zisetshenziswe ngezindlela ezingafanele. Inkinga akuyona ngempela ukuthi zonke izithombe zizosebenziswa kabi, kodwa ukuthi uma izithombe sezitholakala esidlangalaleni, abazali balahlekelwa ukulawula ukuthi zingasetshenziswa kanjani esikhathini esizayo.
Lokhu kuholele ekutheni imindeni eminingi iqaphe kakhulu mayelana nokwabelana ku-inthanethi.
Izingozi Zezithombe Ezabiwe Esidlangalaleni
Abazali abaningi bajabulela ukwabelana ngezithombe zesikole, imigubho yosuku lokuzalwa, impumelelo yezemidlalo, nezinyathelo zomndeni ku-inthanethi. Nakuba lezi zokuthunyelwa zivame ukuvela endaweni yokuqhosha nokuxhumana, izithombe zomphakathi ngezinye izikhathi zingahlinzeka ngezinto abanye abangazisebenzisa kabi.
Lapho ziningi izithombe ezitholakala ku-inthanethi, kuba lula kakhulu ukuthi izinhlelo ze-AI zihlaziye izici zobuso futhi zakhe izinguquko ezihehayo.
Izithombe ezabiwe kumaphrofayela omphakathi ngokuvamile zitholakala kalula kunalezo ezabiwe ngasese nomndeni nabangane abathembekile. Lesi ngesinye sezizathu sokuthi izilungiselelo zobumfihlo ku-inthanethi zibaluleke kakhulu.
Abazali akudingeki bayeke ukuthatha izithombe noma ukuloba izinkumbulo zobuntwana. Kunalokho, bangacabangisisa kakhulu mayelana nokuthi lezo zithombe zabiwa kanjani futhi kuphi.
Ama-"Deepfake" Angalithinta Idumela Nokwethenjwa
Enye yezinto ezinkulu ezikhathazayo ezizungeze ama-"deepfake" ukuthi angadala izimo ezingakaze zenzeke.
Isithombe singase sibonakale singokoqobo nakuba sishintshiwe noma senziwe ngokuphelele. Lokhu kungadala ukudideka, kulimaze idumela, futhi kuphazamise ukwethenjwa.
Njengoba izingane zikhula, ubunikazi bazo bedijithali buba buqotho kakhulu. Izithombe ezingamanga noma okuqukethwe okudukisayo ngezinye izikhathi kungathinta indlela abanye abazibona ngayo.
Ukufundisa izingane ukuthi akukho konke okubonwa ku-inthanethi kuyiqiniso sekuba yikhono elibalulekile lokufunda nokubhala kwedijithali.
Abazali Bangazinciphisa Kanjani Izingozi
Nakuba kungekho isixazululo esinikeza ukuvikelwa okuphelele, kunezinyathelo ezingokoqobo imindeni engazithatha.
Nciphisa Ukwabelana Esidlangalaleni
Cabangisisa ukuthi ngabe sonke isithombe sidinga yini ukuthunyelwa esidlangalaleni. Ukwabelana ngezithombe ngamaqembu omndeni angasese noma izinkundla zemiyalezo evikelekile kungase kunciphise ukuchayeka.
Bukeza Izilungiselelo Zobumfihlo
Hlola izilungiselelo zobumfihlo zenkundla yezokuxhumana njalo futhi uqinisekise ukuthi ama-akhawunti abonakala kubantu abathembekile kuphela lapho kufanele khona.
Gwema Ukwabelana Ngokweqile
Cabangisisa ngokucophelela ngezithombe eziveza imininingwane yomuntu siqu efana namagama esikole, imifaniswano, izindawo, noma izindlela zansuku zonke.
Buza Izingane Ezindala Imvume
Njengoba izingane zikhula, ukuzifaka ezinqumweni mayelana nokwabelana ngezithombe zazo kusiza ekwakheni ukuqwashisa nokuhlonipha ubumfihlo bazo.
Gcina Izingxoxo Zivulekile
Khuluma nezingane mayelana nokuphepha ku-inthanethi, izibambiso zedijithali, nokuthi izithombe ku-inthanethi ngezinye izikhathi zingaguqulwa noma zikhonjiswe ngendlela engafanele.
Ukufundisa Ukuqwashisa Kwedijithali
Izingane ezikhula namuhla zizohlangana ne-AI ezindaweni eziningi zokuphila. Kunokuba zakhe ukwesaba, abazali bangagxila emfundweni nasekuqwashiseni.
Ukufundisa izingane ukuthi i-AI isebenza kanjani, ukuthi izithombe zingashintshwa kanjani, nokuthi kungani ukucabanga okubucayi kubalulekile kusiza ukuzilungiselela izwe ledijithali. Izingane eziqonda ukuthi okuqukethwe ku-inthanethi akulona ngaso sonke isikhathi ubuqiniso zivame ukuhlonyiselwa kangcono ukusebenzisa ubuchwepheshe ngendlela efanele.
Ukufunda nokubhala kwedijithali sekubaluleke njengokufunda nokubhala kwendabuko emhlabeni wanamuhla.
Ukulinganisa Ubuchwepheshe Nobumfihlo
Ubuchwepheshe be-AI cishe buzoqhubeka nokuvela, buletha kokubili amathuba nezinselele. Ubuchwepheshe be-"deepfake" ngokwabo abulimazi, kodwa bukhombisa ukubaluleka kokuvikela ubumfihlo bezingane nobunikazi bedijithali.
Abazali akudingeki bagweme ubuchwepheshe ngokuphelele. Kunalokho, bangenza izinqumo ezinolwazi mayelana nokuthi babelana ngani, obani abangakufinyelela, nokuthi bazifundisa kanjani izingane zabo mayelana nezingozi ku-inthanethi.
Ngokuthatha izinyathelo zokuphepha ezilula futhi behlale benolwazi, imindeni ingajabulela izinzuzo zobuchwepheshe ngenkathi inciphisa izingozi ezingaba khona.
Umgomo akukhona ukwesaba ikusasa. Kungukusiza izingane ukuba zizule kulo ngokuphepha, ngokuzethemba, nangokufanele.
