Ukukhathazeka okusezingeni eliphezulu kuwumzabalazo ofihliwe ovame ukungabonakali, ikakhulukazi ezinganeni ezibonakala ziphumelela noma zizolile ngaphandle. Nakuba zingase ziphumelele esikoleni noma zibonakale zinesibopho esikhulu, lezi zingane zingase zibe nokukhathazeka kwangaphakathi, ukukhathazeka okweqile, noma isidingo sokuphelela. Ukubona ukukhathazeka okusezingeni eliphezulu kusenesikhathi kungakusiza unikeze ukusekelwa ezikudingayo ukuze ziphumelele. Nazi ezinye zezimpawu ezivamile zokuthi ingane yakho ingase ibe nokukhathazeka okusezingeni eliphezulu.
1. Ukukhathazeka Okweqile Ngemisebenzi Yansuku Zonke
Izingane ezinekhathazeka elisezingeni eliphezulu zivame ukukhathazeka njalo ngemisebenzi yansuku zonke. Zingase zicabange kakhulu ngobungozi bokwehluleka, ukudumaza abanye, noma ukwenza amaphutha, ngisho nalapho kungekho usongo lwangempela.
Isibonelo: Ingane ingase icele ukuqinisekiswa ngokuphindaphindiwe mayelana nokusebenza kwayo esivivinyweni noma phakathi nokuxhumana nabantu, naphezu kokuthola impendulo enhle.
2. Ukuba Nezifiso Eziphakeme Kakhulu Nokwesaba Ukwehluleka
Ukukhathazeka okusezingeni eliphezulu kuvame ukubonakala njengesifiso esiqinile sokuba nezifiso eziphakeme kakhulu. Lezi zingane zizibekela izindinganiso eziphakeme ngokungafanele futhi zesaba ukungaphumeleli, okungaholela ekugwemeni imisebenzi lapho zizwa ukuthi zingase zingaphumeleli kahle.
Isibonelo: Ingane ingase ichithe amahora kumsebenzi wesikole ukuze iqinisekise ukuthi yonke imininingwane iphelele noma igweme ukuzama umdlalo omusha ngoba ikhathazekile ukuthi ngeke ikwazi ukuwenza kahle.
3. Izimpawu Zomzimba Zokukhathazeka
Izingane ezinekhathazeka elisezingeni eliphezulu zingase zibe nezimpawu zomzimba ezivamile, ezihlanganisa ubuhlungu besisu, ikhanda elibuhlungu, ukuqina kwemisipha, noma ukukhathala. Lezi zimpawu zivame ukuba zimbi kakhulu ngaphambi kwezenzakalo ezicindezelayo kodwa zingaqhubeka usuku lonke.
Isibonelo: Izikhalazo zokuthi “ubuhlungu besisu” ngaphambi kwesikole noma isethulo zingabonisa ukukhathazeka okungaphansi.
4. Ukucabanga Kakhulu Nokuhlela Kakhulu
Lezi zingane zingase zihlehlise izimo noma zenze izinhlelo ezinemininingwane eminingi ukuze zilungiselele wonke umphumela ongaba khona. Nakuba lokhu kuziphatha kungase kubonakale sengathi zinesibopho, kuvame ukuvela esidingweni sazo sokuzizwa zikulawula ngenxa yokukhathazeka.
Isibonelo: Ingane ingase ihlole futhi ihlole kabusha umsebenzi wayo wesikole ukuze iqinisekise ukuthi awekho amaphutha, ngisho nalapho kungekho sidingo sangempela.
5. Ubunzima Bokulala
Ingqondo ekhathazekile ingenza kube nzima ukuba izingane ziphumule, okuholela ebuhlungwini bokulala noma bokulala. Zingase zilale zivuka zicabanga ngezinto ezenzeka phambilini noma zikhathazeke ngalokho okuzokwenzeka.
Isibonelo: Ingane ingase ivame ukuphuma embhedeni ithi ayikwazi ukulala noma idinga ukuqinisekiswa ngomcimbi ozokwenzeka ngakusasa.
6. Ukungafuni Ukuzama Izinto Ezintsha
Ukukhathazeka okusezingeni eliphezulu kungenza izingane zingabaze ukuphuma endaweni yazo yokunethezeka. Zingase zigweme ulwazi olusha, imisebenzi, noma izilungiselelo zomphakathi ngenxa yokwesaba ukwehluleka, ihlazo, noma ukungaqiniseki.
Isibonelo: Ingane ingase yenqabe isimemo seqembu lomngane noma umsebenzi omusha wangaphandle wesikole nakuba ekuqaleni yayibonakala inesithakazelo.
7. Isidingo Esiningi Sokuqinisekiswa
Izingane ezinekhathazeka elisezingeni eliphezulu zivame ukufuna ukuqinisekiswa njalo kubazali, othisha, noma ontanga. Nakuba ukuqinisekiswa okuthile kuvamile, ukubuza okujwayelekile noma okuphindaphindiwe kungabonisa ukukhathazeka okujulile.
Isibonelo: Ukubuza ngokuphindaphindiwe ukuthi zizophumelela yini esivivinyweni noma uma abangani bazo bezithanda kungabonisa ukukhathazeka okungaphansi.
8. Ukubonakala “Zilungile Kakhulu” noma Zilalela Kakhulu
Izingane eziningi ezinekhathazeka elisezingeni eliphezulu zifisa ukuqabulana futhi zigweme ukungqubuzana. Zingase zibonakale “zingane eziphelele” kodwa zivame ukucindezela izidingo zazo noma imizwa yazo ukuze zifeze okulindelekile.
Isibonelo: Zingase zinikele ukusiza ngisho nalapho zikhathele noma zigweme ukuveza ukungakhululeki ukuze zigweme ukudumaza abanye.
9. Ukucasuka Ngokweqile noma Ukuhlaselwa Yimizwa
Nakuba lezi zingane zivame ukubonakala zizolile noma zizolile, ukukhathazeka kwazo okucindezelwe ngezinye izikhathi kungaholela ekucasukeni ngokweqile, ukukhungatheka, noma izinyembezi.
Isibonelo: Isigameko esincane, njengokulahlekelwa yipensela eliyintandokazi, singabangela ukusabela okungahambisani nokukhulu okunjengokukhala noma ukumemeza.
10. Ubunzima Bokukhohlwa Amaphutha
Izingane ezinekhathazeka elisezingeni eliphezulu zingase ziphindaphinde amaphutha noma ukwehluleka okubonwayo ezingqondweni zazo, zikhathazeke ukuzithethelela noma ukuqhubeka.
Isibonelo: Emavikini ambalwa ngemuva kwephutha elincane, zingase zisakhulume ngalo, ziveze icala noma ukukhungatheka ngalo.
Ungayisekela Kanjani Ingane Enekhathazeka Elisezingeni Eliphezulu
1. Vula Izindlela Zokuxhumana
Khuthaza ingane yakho ukuba ikhulume ngezinkinga zayo ngaphandle kokwesaba ukwahlulelwa. Yitshele ukuthi kulungile ukuzizwa ikhathazekile nokuthi ukhona ukuze uyisize iqondise imizwa yayo.
Isibonelo: Buza imibuzo efana nokuthi, “Yini ekukhathazekile muva nje?” noma “Kukhona yini okukukhathazayo?”
2. Fundisa Amasu Okukhululeka
Yethula amasu okuzola njengokuphefumula okujulile, ukuzindla, noma izivivinyo zokubona ngeso lengqondo. Lawa mathuluzi angasiza ingane yakho ilawule ukukhathazeka kwayo ezimeni ezicindezelayo.
Isibonelo: Bafundise ukuthatha ukuphefumula okuhamba kancane, okujulile ngokuphefumula ngamakhala izikhathi ezine, ukubamba izikhathi ezine, nokuphefumula ngomlomo izikhathi ezine.
3. Gwema Ukuqinisekiswa Okweqile
Nakuba kuvamile ukududuza ingane yakho, ukuqinisekiswa okuningi kungaqinisa ukuthembela kwayo ekuqinisekisweni kwangaphandle. Isize yakhe ukuzethemba kumakhono ayo.
Isibonelo: Esikhundleni sokuthi, “Ungakhathazeki, konke kuzolunga,” zama, “Yini into eyodwa ongayenza ukuze uzizwe ulungile kakhudlwana?”
4. Khuthaza Izindlela Ezinempilo
Ukulala njalo, ukudla okunomsoco, nomsebenzi womzimba kubalulekile ekulawuleni ukukhathazeka. Dala izindlela zansuku zonke ezihlelekile ukuze usize ingane yakho izizwe iphephile.
Isibonelo: Faka isimiso sokulala esiphumuzayo njengokufunda noma ukwelula ukuze ubashize bakhululeke ngaphambi kokulala.
5. Gxila Emizamweni, Hhayi Ekuphileni Okuphelele
Gubha imizamo nentuthuko yengane yakho kunokuba ugxile emiphumeleni kuphela. Lokhu kuyisiza ukuba ishintshe ukugxila kwayo ekuzuzeni ukuphelela ekwaziseni umsebenzi wayo onzima.
Isibonelo: Babonge ngemishwana efana nokuthi, “Ngiyaziqhenya ngokuthi usebenze kanzima kangakanani kulowo msebenzi,” esikhundleni sokuthi, “Uhlakaniphe kakhulu ngokuthola u-A.”
6. Nikeza Ukuchayeka Kancane Kancane Kwezinto Ezibesabisayo
Siza ingane yakho ibhekane nokwesaba kwayo ngezinyathelo ezincane, ezilawulekayo. Ukuchayeka kancane kancane kungakha ukuzethemba kwayo futhi kunciphise ukuziphatha okugwemayo.
Isibonelo: Uma bekhathazekile ukukhuluma phambi kwekilasi, qala ngokuzijwayeza ekhaya, bese kuba phambi komndeni, futhi ekugcineni esikoleni.
7. Funa Usizo Lobungcweti Uma Ludingeka
Uma ukukhathazeka kwengane yakho kuphazamisa impilo yayo yansuku zonke, cabanga ukubonisana nochwepheshe wezempilo yengqondo. Ukwelapha ngokukhumbula nokuziphatha (CBT) kusebenza kahle kakhulu ekulawuleni ukukhathazeka.
Isiphetho
Ukukhathazeka okusezingeni eliphezulu kungaba nzima ukukuthola ngoba izingane ezikutholayo zivame ukubonakala zilungile phezulu. Ngokubona izimpawu nokunikeza ukusekelwa okungaguquki, ungasiza ingane yakho yakhe ukubekezela, ilawule ukukhathazeka kwayo, futhi yakhe izindlela zokubhekana nezinkinga ezinempilo. Khumbula, ukufuna isiqondiso sobungcweti kuhlala kuyisinyathelo esibalulekile uma kudingeka.
Imibuzo Ebuzwa Njalo
1. Umehluko Phakathi Kokukhathazeka Okusezingeni Eliphezulu Nokukhathazeka Okujwayelekile Uyini?
Ukukhathazeka okusezingeni eliphezulu kuhlanganisa ukuphatha ukubukeka kwangaphandle kwempumelelo ngenkathi kubhekene nokukhathazeka kwangaphakathi, kuyilapho ukukhathazeka okujwayelekile kuvame ukubangela ukuphazamiseka okubonakalayo ekusebenzeni kwansuku zonke.
2. Ukukhathazeka Okusezingeni Eliphezulu Kungahamba Yini Ngokwayo?
Ngaphandle kokusekelwa, ukukhathazeka okusezingeni eliphezulu kungaqhubeka noma kubhebhetheke. Kodwa-ke, ngamasu afanele nesiqondiso, izingane zingafunda ukuwulawula ngempumelelo.
3. Ezinye Izingane Ziba Nokukhathazeka Okusezingeni Eliphezulu Ngokweqile Yini?
Yebo. Izingane ezinemikhuba yokuba nezifiso eziphakeme kakhulu, okulindelekile okukhulu, noma umlando womndeni wokukhathazeka zingaba namathuba amaningi okuthola ukukhathazeka okusezingeni eliphezulu.
4. Ngingayisiza Kanjani Ingane Yami Ngaphandle Kokuyikhathaza?
Gxila ekwakheni indawo esekelayo, gwema ukubacindezela, futhi ukhuthaze izinyathelo ezincane ukuze wakhe ukuzethemba kwabo. Gubha intuthuko ngaphandle kokubeka okulindelekile okungeziwe.
5. Kufanele Ngikhulume Nothisha Bengane Yami Ngokukhathazeka Kwabo Yini?
Yebo, ikakhulukazi uma ukukhathazeka kwabo kuphazamisa ulwazi lwabo lwesikole. Othisha banganikeza ulwazi olubalulekile futhi basize ekwakheni indawo esekelayo ekilasini.
