Indlela Yokubhekana Nokuxhashazwa Nokukhishwa Ebunganini Kwabantwana Abanezidingo Ezikhethekile
Isingeniso
Ukuxhashazwa nokukhishwa ebunganini kuyizinselele ezivame ukuhlangabezana nazo izingane ezinezidingo ezikhethekile. Ngenxa yokuhlukana kwezokuxhumana, ukuziphatha, noma ukubukeka komzimba, lezi zingane zingaba yizisulu zokuphathwa kabi noma zokuhlukaniswa nontanga yazo. Ukuxhashazwa kungaba nemithelela ehlala isikhathi eside empilweni yengane yengqondo, ukuzethemba, kanye nempilo yonke, okwenza kubaluleke ukuthi abazali nabanakekeli bathathe izinyathelo zokuqala ekubhekaneni nasekuvimbeleni lezi zinkinga.
Lesi sihloko sihlinzeka ngamasu asebenzisekayo okusiza abazali nabanakekeli ukubhekana nokuxhashazwa nokukhishwa ebunganini kwabantwana abanezidingo ezikhethekile, kanye neseluleko sokukhuthaza uzwela, ukungantengantengi, kanye nokuzimela ezinganeni ezibhekene nalezi zinselele.
1. Qaphela Izimpawu Zokuxhashazwa Nokukhishwa Ebunganini
Ukuqonda Indlela Ukuxhashazwa Nokukhishwa Okubonakala Ngayo
Ukuxhashazwa kungathatha izinhlobo eziningi, kusukela ekuhlukumezeni ngomlomo nasekusabiseni ngokomzimba kuya ekuhlukanisweni nomphakathi naseku-cyberbullying. Ukukhishwa ebunganini, ngakolunye uhlangothi, kuvame ukwenzeka lapho izingane ezinezidingo ezikhethekile zishiywa ngaphandle kwemisebenzi yezenhlalo, imidlalo, noma izingxoxo zeqembu, okungaba yingozi ngokulinganayo. Ukuhlonza izimpawu zokuxhashazwa nokukhishwa kuyisinyathelo sokuqala ekusizeni ingane yakho ukuba ibhekane nalezi zimo ezinzima.
Okumele Ukwenze
- Bheka izinguquko zokuziphatha: Izingane ezixhashazwayo noma ezikhishwa ebunganini zingabonisa izimpawu zosizi, njengokuhoxa ezimweni zokuxhumana, ukuhlangabezana nokukhathazeka noma ukucindezeleka, ukungakwazi ukulala, noma ukuthukuthela noma ukwesaba ngokuzumayo.
- Naka izimpawu zomzimba: Uma ingane yakho ixhashazwa ngokomzimba, ingaba nemihuzuko engachazeki, ukuklwebheka, noma izingubo ezidabukile. Ingase futhi ikhononde ngobuhlungu besisu noma bekhanda ngaphambi kokuya esikoleni.
- Bheka ukuxhumana kwazo nabanye: Bheka izimpawu zokuthi ingane yakho ikhishwa emisebenzini yeqembu noma inenkinga yokwakha ubungane. Lokhu kungabonakala njengokuthi ingane yakho ayimenywa kuma-playdate, amaphathi, noma imicimbi yesikole.
Okumele Ukugweme
- Ungazishayi indiva izimpawu ezincane: Ukuxhashazwa nokukhishwa kungaba nzima ukukubona ngezinye izikhathi, ikakhulukazi uma ingane ingafuni ukukhuluma. Qaphela izinguquko ezincane ekuziphatheni noma esimweni sengane yakho ezingabonisa ukuthi ibhekene nobunzima ezimweni zokuxhumana.
2. Yakha Isiteshi Sokuxhumana Esivulekile Nesisekelayo
Ukukhuthaza Ingane Yakho Ukuba Ikhulume
Enye yezindlela ezibaluleke kakhulu zokusiza ingane yakho ngokukhuthaza ukuxhumana okuvulekile. Izingane ezinezidingo ezikhethekile zingathola kunzima ukuziveza, ikakhulukazi lapho kukhulunywa ngokuxhashazwa noma ukukhishwa. Ukudala indawo ephephile nesekelayo ekhaya kungabasiza bazizwe bekhululekile ukukhuluma ngezinto abazihlangabezanayo nokufuna usizo lapho bedinga.
Okumele Ukwenze
- Lalela ngokucophelela: Lapho ingane yakho ikhuluma ngezinto ezihlangabezanayo, lalela ngaphandle kokumisa noma ukugijimisa ukuxazulula inkinga. Bonisa uzwela futhi uqinisekise imizwa yabo ngokuvuma ukuthi izinto ezihlangabezanayo kufanele zinzima kangakanani.
- Buza imibuzo evulekile: Khuthaza ingane yakho ukuba yabelane kakhulu ngokubuza imibuzo efana nokuthi, "Ungangitshela yini okwenzekile namuhla esikoleni?" noma "Lokho kwakukuzwa kanjani?" Le mibuzo ingasiza ingane yakho ukuba iveze imizwa yayo nezinto ezihlangabezanayo.
- Baqinisekise: Yazisa ingane yakho ukuthi ukuxhashazwa noma ukukhishwa akukaze kube yiphutha labo nokuthi bafanele ukuphathwa ngenhlonipho nangobubele. Qinisekisa ukuthi bangahlala beza kuwe ukuze bathole ukwesekwa.
Okumele Ukugweme
- Unganciphisi imizwa yabo: Gwema ukungayinaki noma ukuyinciphisa imizwa yengane yakho, noma ngabe isimo sibonakala sincane kuwe. Ukuxhashazwa kungaba nomthelela omkhulu ngokwemizwa, futhi kubalulekile ukuthatha imizwa yengane yakho ngokungathi sína.
3. Fundisa Ingane Yakho Ngokuxhashazwa Nokuzimela
Ukuhlomisa Ingane Yakho Ukuba Imele Yona
Ngesikhathi kubalulekile ukuba abantu abadala bangenele lapho kudingeka, ukufundisa ingane yakho ukuba ibone ukuxhashazwa futhi izimele nayo kuyisihluthulelo sokwakha ukuzethemba nokungantengantengi. Kuye ngeminyaka namakhono engane yakho, kunezindlela zokubahlomisa ukuba babhekane nezimo zokuxhashazwa ngendlela ephephile negcwele ukuzethemba.
Okumele Ukwenze
- Fundisa ukuzimela: Khuthaza ingane yakho ukuba ikhulume lapho ixhashazwa noma ikhishwa, kungaba ukutshela uthisha, umngane, noma umuntu omdala ophethe. Prakthiza indlela yokukhulumisana ngokuqiniseka imizwa yabo, njengokuthi, “Angikuthandi lapho ungitshela lokho” noma “Ngicela ungifake emdlalweni.”
- Dlala izindima zezimo: Prakthiza izimo ezihlukene zokuxhumana nengane yakho, kuhlanganise nendlela yokuphendula ekuxhashazweni noma ekukhishweni. Lokhu kungasiza ingane yakho izizwe ilungiselelwe futhi iqiniseka lapho kuvela izimo ezinjalo.
- Gxila emakhonweni okuxhumana: Siza ingane yakho ukuba ithuthukise amakhono aqinile okuxhumana, njengokubuka emehlweni, ukuqala izingxoxo, nokubona izimpawu zokuxhumana. La makhono angabasiza bakhe ubungane futhi baphendule ezinseleleni zokuxhumana ngempumelelo.
Okumele Ukugweme
- Ungakhuthazi ukuziphindiselela: Ngesikhathi kubalulekile ukuzimela, khuthaza ingane yakho ukuba ikwenze lokho ngendlela ehloniphayo nengenasihluku. Ukuziphindiselela noma ulaka kungandisa isimo futhi kuholele ekungqubuzaneni okwengeziwe.
4. Sebenzisana Nezikole Nothisha
Ukusebenzisana Nothisha Nabasebenzi Ukuze Kubhekanwe Nokuxhashazwa
Lapho ukuxhashazwa noma ukukhishwa ebunganini kwenzeka esikoleni, kubalulekile ukusebenzisana eduze nothisha, abeluleki besikole, nabaphathi ukuze kuqinisekiswe ukuthi ingane yakho ivikelwe futhi isekelwa. Izikole zinebhajethi elisemthethweni lokuhlinzeka ngendawo ephephile kubo bonke abafundi, futhi zingasiza ekuqaliseni amasu okunciphisa ukuxhashazwa nokukhuthaza ukufakwa.
Okumele Ukwenze
- Xhumana nezikhulu zesikole: Uma ukholwa ukuthi ingane yakho iyaxhashazwa noma ikhishwa esikoleni, xhumana nothisha kanye nomqondisi ukuze nixoxe ngesimo. Nikeza imininingwane eqondile ngalokho ingane yakho ehlangabezana nakho futhi ucele ukwesekwa kwabo ekubhekaneni nale nkinga.
- Dala Uhlelo Lwezemfundo Lomuntu Ngamunye (IEP) noma Uhlelo lwe-504: Uma ingane yakho inokukhubazeka noma izidingo ezikhethekile, sebenzisana nesikole ukuze nihlakulele i-IEP noma uhlelo lwe-504 oluchaza amasu okuqinisekisa inhlalakahle yengane yakho ngokomphakathi nangokomzwelo. Lezi zinhlelo zingafaka nezindawo zokuhlala ukuze zisize ingane yakho ibambe iqhaza ezimweni zomphakathi ngempumelelo.
- Khuthaza ukufakwa: Gqugquzela izinqubo zokufakwa emphakathini wesikole, njengezinhlelo zokulwa nokuxhashazwa, ukuhola kontanga, nokuqeqeshwa kwamakhono omphakathi. Khuthaza isikole ukuba sifundise bonke abafundi ngobubele, uzwela, nokubaluleka kokufakwa.
Okumele Ukugweme
- Ungathuli: Uma ukuxhashazwa kuqhubeka noma uma isikole singazinaki izinkinga zakho, khulisa inkinga. Bhala phansi konke okukhulumile futhi ufune usizo olwengeziwe kubaxhasi bezemfundo noma imithombo yezomthetho uma kudingeka.
5. Khuthaza Uzwele Nokufakwa Phakathi Kontanga
Ukufundisa Izingane Ngokwamukelwa Nobubele
Enye yezindlela ezinhle kakhulu zokuvikela ukuxhashazwa nokukhishwa ebunganini ukuhlakulela uzwela nokufakwa eqenjini lontanga. Ukusiza izingane ziqonde inani lobubele, inhlonipho, nokwamukelwa kungakha indawo esekelayo lapho ukuxhashazwa nokukhishwa kungavamile ukwenzeka.
Okumele Ukwenze
- Khuthaza uzwela ekhaya: Bonisa ukuziphatha okunozwela ngokubonisa ububele nokuqonda kwabanye. Khuthaza ingane yakho ukuba icabange ukuthi abanye bangazizwa kanjani ezimweni ezahlukene futhi nihlakulele izenzo zobubele ndawonye, njengokwabelana noma ukusiza umngane.
- Bamba iqhaza ezinhlelweni zemfundo zontanga: Izikole eziningi zinikeza izinhlelo zemfundo zontanga noma zokubambisana, lapho abafundi beqeqeshwa ukweseka nokufaka izingane ezinezidingo ezikhethekile. Khuthaza ingane yakho ukuba ibambe iqhaza kulezi zinhlelo futhi ibagqugquzele esikoleni.
- Khuthaza ubungane nontanga abaqondayo: Siza ingane yakho ukuba ixhume nontanga abanovelwano nabaqondisayo. Khuthaza ubungane nezingane ezinesineke neziqondayo izidingo zengane yakho.
Okumele Ukugweme
- Ungakhuthazi ukukhishwa: Gwema ukusekela noma yiluphi uhlobo lokuziphatha olukhishayo, kungaba ukukhawulela ukuxhumana kwengane yakho nabanye ontanga noma ukugcizelela ngokungazi ukwahlukana komphakathi. Khuthaza ingane yakho ukuba yakhe ubungane obuhlukahlukene nezingane zayo yonke imikhakha.
6. Yakha Ukuzethemba Kwengane Yakho
Ukusiza Ingane Yakho Izizwe Ifiseleka Futhi Ihlonishwa
Izingane ezinezidingo ezikhethekile zingase zisengozini kakhulu yokuzizwa zingenakuzithemba ngenxa yokuxhashazwa noma ukukhishwa emphakathini. Ukukhulisa umuzwa wokuzazisa kubalulekile ekusizeni ingane yakho inqobe izinselele ezingokomzwelo ebhekana nazo futhi ithuthukise ukuzethemba ukuze izimele yona.
Okumele Ukwenze
- Gubha impumelelo: Njalo wamukele futhi ugubhe izinto eziphumelele ingane yakho, kungakhathaliseki ukuthi zincane kangakanani. Ukugqugquzela okuhle kusiza ukukhulisa ukuzethemba futhi kuqinise umqondo wokuthi ingane yakho iyaziswa.
- Khuthaza izinto ezithandwayo nezithakazelisayo: Siza ingane yakho ithole imisebenzi eyithandayo futhi ephumelela kuyo, kungaba ubuciko, umculo, ezemidlalo, noma okunye. Ukuphishekela izinto ezithandwayo kungakha ukuzethemba futhi kunikeze amathuba okuxhumana nabantu.
- Fundisa ukukhuluma okuhle: Siza ingane yakho ithuthukise inkulumo yangaphakathi enhle ngokuyifundisa ukukhuluma kahle nayo. Khuthaza imishwana efana nokuthi “Nginamandla,” “Ngifanele,” futhi “Ngingenza abangane” ukuze ilwe nemicabango engemihle.
Okumele Ukugweme
- Ungazinaki izidingo ezingokomzwelo: Uma ingane yakho iveza imizwa yokuzizwa ingenasidingo, qiniseka ukuthi uyayibhekana nayo. Ukungazinaki izinkinga ezingokomzwelo kungakhuphula imizwa yokuhlukaniswa nokunganele.
Isiphetho
Ukuxhashazwa nokukhishwa ebunganini kuyiqiniso elibuhlungu kubantwana abaningi abanezidingo ezikhethekile, kodwa ngamasu afanele nokusekelwa, abazali nabanakekeli bangabasiza abantwana babo ukuba babhekane nalezi zinselele. Ngokudala umugqa wokuxhumana ovulekile, ukufundisa ukuzimela, ukusebenzisana nezikole, nokukhuthaza uzwela nokufakwa, abazali bangahlomisa abantwana babo ukuba bazimele futhi bakhe ubudlelwane obunenjongo, obuhle bezenhlalo. Ukwakha ukuzethemba, ukugqugquzela ukufakwa, nokuqinisekisa ukuthi ingane yakho izizwa isekelwa futhi iyaziswa kuzoyisiza ukuba ihlakulele ukungantengantengi nokuzethemba, ngisho nalapho ibhekene nobunzima.
Imibuzo Evame Ukubuzwa
1. Ngingayikhuthaza kanjani ingane yami ukuba yenze abangane naphezu kwezidingo zayo ezikhethekile?
Khuthaza ingane yakho ukuba yenze imisebenzi ehambisana nezithakazelo namandla ayo. Khuthaza ukuqeqeshwa kwamakhono omphakathi, usize ukuhlangana nabangane abaqondayo, futhi ugxile ekwakheni ukuzethemba kwayo ezimweni zokuxhumana.
2. Kufanele ngenzenjani uma ngisole ukuthi ingane yami iyaxhashazwa esikoleni?
Khuluma nengane yakho ukuze uqonde izinto ezihlangabezanayo, bese uxhumana nesikole ukuze nixoxe ngendaba. Sebenzisana nesikole ukuze kuqinisekiswe ukuthi ingane yakho isekelwa nokuthi kuthathwa izinyathelo ezifanele ukuze kumiswe ukuxhashazwa.
3. Ngingayisiza kanjani ingane yami iqonde izimpawu zomphakathi uma inenkinga yokuxhumana?
Sebenzisa izinsiza ezibonakalayo, izindaba zomphakathi, kanye nokuzilolonga ngokudlala izindima ukuze ufundise ingane yakho ngezimpawu zomphakathi. Qinisa la makhono ezimweni zansuku zonke futhi ube nesineke njengoba ingane yakho ifunda ukuhumusha nokuphendula ekuxhumana nabantu.
4. Ngingakha kanjani indawo ebandakanya wonke umuntu esikoleni yengane yami?
Sebenzisana nabasebenzi besikole ukuze nikhuthaze ukubandakanywa ngokugqugquzela izinhlelo zokulwa nokuxhashazwa, ukuhola kontanga, namathuba okuba izingane ezinezidingo ezikhethekile zibambe iqhaza emisebenzini yeqembu. Khuthaza isikole ukuba sifundise bonke abafundi ngobubele nokuhlukahluka.
5. Ngingawabhekana kanjani imizwa yengane yami yokuhlukaniswa?
Vuma imizwa yengane yakho futhi uqinisekise izinto ezihlangabezanayo. Khuthaza ukuba bakhulume ngemizwa yabo futhi babambe iqhaza emisebenzini ekhuthaza ukuxhumana nabantu, njengezinto ezithandwayo zeqembu noma imisebenzi yomndeni yangaphandle.
