Isifo sesandla, unyawo nomlomo (i-HFMD) siwumkhuhlane ovamile wegciwane ovame ukuthinta izingane ezingaphansi kweminyaka engu-5 ubudala. Sibangelwa iqoqo lamagciwane aziwa ngokuthi i-enteroviruses futhi sivame kakhulu ngezinyanga zasehlobo nasekwindla. Nakuba i-HFMD ingenza izingane zingakhululeki, ngokuvamile akusona isifo esibi futhi iningi lezingane liyaphola phakathi nesonto kuya ezinsukwini ezingu-10 ngosizo lwasekhaya. Nokho, kubalulekile ukuba abazali baqaphele izimpawu futhi bathathe izinyathelo zokuvimbela ukusabalala kwegciwane.
Siyini Isifo Sesandla, Unyawo Nomlomo?
Isifo sesandla, unyawo nomlomo siwumkhuhlane wegciwane obonakala ngokushisa umzimba kanye nokuqubuka noma amanxeba ezandleni, ezinyaweni nasemlonyeni. Sibangelwa iqoqo lamagciwane aziwa ngokuthi i-enteroviruses, asakazeka ngokuthintana eduze nomuntu osulelekile, noma ngokuthinta izindawo noma izinto ezisulelekile.
Izimbangela Nezinto Ezibeka Engozini
I-enteroviruses iyimbangela eyinhloko yesifo sesandla, unyawo nomlomo. Amagciwane asakazeka kalula futhi angasakazeka ngokuthintana eduze nomuntu osulelekile, njengokugona, ukuqabula, noma ukwabelana ngezinto zokudla. Igciwane lingasakazeka nangokuthintana nezindawo noma izinto ezisulelekile, njengamathoyizi noma izibambo zeminyango.
Izimpawu Nezingozi
Izimpawu ze-HFMD ngokuvamile zivela ezinsukwini ezingu-3-5 ngemva kokuchayeka egciwaneni. Izimpawu ezivame kakhulu zihlanganisa:
- Ukushisa umzimba
- Umphimbo obuhlungu
- Ukuqubuka noma amabhamuza ezandleni, ezinyaweni nasemlonyeni
- Ukulahlekelwa isifiso sokudla
- Ukungabekezeli
Ukuxilongwa Nokwelashwa
I-HFMD ngokuvamile ixilongwa ngokusekelwe ezimpawini nasekuhlolweni komzimba. Akukho ukwelashwa okuqondile kwegciwane, futhi izidakamizwa ezilwa namagciwane azisebenzi ekwelapheni izifo zamagciwane. Ukwelashwa kugxile ekudambiseni izimpawu nasekuzeni ingane ibe ntofontofo, njengokusebenzisa izidakamizwa ezinciphisa umkhuhlane nezidakamizwa ezidambisa ubuhlungu.
Ukunakekelwa Kwasekhaya Nokuvimbela
Abazali bangathatha izinyathelo zokwenza ingane yabo izizwe ikhululekile lapho ilulama ku-HFMD, njengokunikeza amanzi amaningi, ukunikeza ukudla okuthambile okulula ukukugwinya, nokugcina ingane ekhaya ukuze iphumule. Kubalulekile futhi ukuthatha izinyathelo zokuvimbela ukusabalala kwegciwane, njengokuzilolonga kahle ekuhlanzeni izandla nokugwema ukuthintana eduze nabanye.
Nini Ukufuna Usizo Lwezokwelapha
Nakuba i-HFMD ngokuvamile ingesona isifo esibi, kunezimo lapho usizo lwezokwelapha lungase ludingeke khona. Uma ingane yakho ibhekana nobuhlungu obukhulu noma ukungakhululeki, inomkhuhlane omkhulu ohlala isikhathi esingaphezu kwezinsuku ezi-3, noma ibonisa izimpawu zokuphelelwa amanzi emzimbeni, kubalulekile ukufuna usizo lwezokwelapha.
I-HFMD Nesikole
I-HFMD isakazeka kalula, futhi kubalulekile ukugcina izingane ezinegciwane ekhaya kuze kube yilapho zingasenalo igciwane. Kubalulekile futhi ukwazisa isikole noma indawo yokunakekela izingane yengane ukuze bakwazi ukuthatha izinyathelo zokuvimbela ukusabalala kwegciwane.
I-HFMD Kubantu Abadala
Nakuba isifo sesandla, unyawo nomlomo sivame kakhulu ezinganeni, singabathinta nabantu abadala. Eqinisweni, abantu abadala abangakaze bachayeke egciwaneni bangase basengozini enkulu yokuba necala elinzima le-HFMD.
Izimpawu ze-HFMD kubantu abadala ziyafana nalezo ezisezincaneni futhi zihlanganisa ukushisa umzimba, umphimbo obuhlungu, nokuqubuka ezandleni, ezinyaweni nasemlonyeni. Nokho, kubantu abadala, izimpawu zingase zibe zimbi kakhulu futhi zihlale isikhathi eside. Abantu abadala abanesimiso somzimba esibuthakathaka, njengalabo abenza i-chemotherapy noma abane-HIV, bangase basengozini enkulu yezinkinga.
Ukwelashwa kwe-HFMD kubantu abadala kuyafana nalokho okusezinganeni futhi kugxile ekudambiseni izimpawu. Izidakamizwa ezidambisa ubuhlungu ezingathengwa ngaphandle kwemithi zingasiza ekunciphiseni umkhuhlane nokungakhululeki, kanti ukugeza ngomlomo nama-spray kunganikeza usizo kumaxeba omlomo.
Ukuvimbela kubalulekile uma kuziwa ku-HFMD. Ukuzilolonga kahle ekuhlanzeni izandla, njengokugeza izandla njalo nokugwema ukuthintana eduze nalabo abasulelekile, kungasiza ekuvimbeleni ukusabalala kwegciwane.
Isiphetho
Isifo sesandla, unyawo nomlomo siwumkhuhlane ovamile wegciwane othinta kakhulu izingane, kodwa ungabathinta nabantu abadala. Nakuba ngokuvamile kuwumkhuhlane omncane, kungaholela ezinkingeni kubantu abathile. Ukuzilolonga kahle ekuhlanzeni izandla nokuthatha izinyathelo zokuvimbela ukusabalala kwegciwane kubalulekile ekulawuleni nasekuvimbeleni i-HFMD.
