Igama elithi "Only Child Syndrome" sekunesikhathi eside lisetshenziswa ukuchaza izinkolelo ezingamanga mayelana nezingane ezingazodwa zokuthi zibuthuntu, zizicabangela zona, noma zingenabuntu obuhle ngenxa yokukhula zingenabafowabo noma odadewabo. Nakuba le mibono isakazwe kakhulu, iqiniso liyinkimbinkimbi kakhulu. Ucwaningo nemibono yesimanje yabazali kuveza ukuthi "Only Child Syndrome" inganekwane kakhulu kuno fezi, kanti izingane eziningi ezingazodwa zikhula zibe abantu abalungele impilo, abazethembayo, nabafohla umhlaba. Ake sihlole imvelaphi yalo mbono, ukuthi ucwaningo luthini, kanye nezinzuzo nezinselele ezihlukile zokukhulisa ingane eyodwa.
Imvelaphi ye-"Only Child Syndrome"
Umqondo we-"Only Child Syndrome" uqala ngasekupheleni kwekhulu le-19 lapho isazi sokusebenza kwengqondo u-G. Stanley Hall achaza izingane ezingazodwa ngokuthi “azivamile” futhi “zisenkingeni” ngenxa yokuntuleka kokuxhumana nabafowabo noma odadewabo. Lezi zinkolelo ezingamanga zaqhubeka kwaze kwaba sekhulwini lama-20, zichaza izingane ezingazodwa njengezinesizungu, ezincike kakhulu, noma ezingakwazi ukwabelana.
Ucwaningo lwesimanje, nokho, seluchithe kakhulu lezi zimangalo. Nakuba ubudlelwano babafowabo noma odadewabo bunganikeza izinzuzo, ukuba yingane eyodwa akukuvimbeli ukukhula kwezenhlalo noma kwemizwa. Isitayela sokuba ngumzali, imvelo, nobuntu bomuntu ngamunye kudlala indima enkulu ekwakheni isimilo somntwana kunokuntuleka kwabafowabo noma odadewabo.
Izinkolelo Ezingamanga Ngokwezingane Ezingazodwa
1. Izingane Ezingazodwa Zibuthuntu Kakhulu
Kuvame ukucatshangwa ukuthi izingane ezingazodwa zithola ukunakwa okweqile nezinto ezibonakalayo kubazali bazo, okuholela ekuzicabangeleni zona. Nokho, ukuba yingane eyodwa akuyilethi ngokuzenzakalelayo indlela yokuziphatha ebuthuntu. Izinqumo zabazali, hhayi usayizi womndeni, yizona ezithonya izimo zengqondo zomntwana ngokuqonda nokwabelana.
2. Izingane Ezingazodwa Zinesizungu
Enye inkolelo evame kakhulu ukuthi izingane ezingazodwa zinesizungu ngoba zintule abafowabo noma odadewabo abazodlala nabo. Nakuba kuyiqiniso ukuthi izingane ezingazodwa zingase zingaboni ubudlelwano babafowabo noma odadewabo, zivame ukwakha ubudlelwano obuqinile kontanga, abazala, noma abantu abadala. Ukuxhumana okusezingeni eliphezulu kubaluleke kakhulu kunenani.
3. Izingane Ezingazodwa Zintule Amakhono Ezenhlalo
Abantu ngezinye izikhathi bacabanga ukuthi ukukhula ungenabafowabo noma odadewabo kuvimbela ikhono lomntwana oyedwa lokuhamba ezimweni zenhlalo. Nokho, ucwaningo lukhombisa ukuthi izingane ezingazodwa zinamakhono enhlalo afana nawontanga bazo abanabafowabo noma odadewabo. Zivame ukufunda amakhono enhlalo ngokuxhumana nabangani, abafunda nabo, nomndeni.
4. Izingane Ezingazodwa Zincike Kakhulu
Abanye bakhathazeka ngokuthi izingane ezingazodwa ziba zixhomeke kakhulu kubazali bazo. Eqinisweni, izingane eziningi ezingazodwa zithuthukisa ukuzimela kusenesikhathi ngoba zivame ukuchitha isikhathi zizijabulisa noma zixazulula izinkinga ngaphandle kokungenelela kwabafowabo noma odadewabo.
5. Izingane Ezingazodwa Zizicabangela Zona
Ngaphandle kwabafowabo noma odadewabo abazokwabelana nabo, izingane ezingazodwa zivame ukubhekwa njengezicabangela zona noma ezizicabangela kakhulu. Nokho, izingane eziningi ezingazodwa zifunda ukuphana nokuqonda abanye ngobudlelwano bazo nabangani, izihlobo, nesiqondiso sabazali bazo.
Luthini Ucwaningo?
Ucwaningo lwesimanje luqhubeka nokuchitha umbono we-"Only Child Syndrome." Ucwaningo oluqhathanisa izingane ezingazodwa nalezo ezinabafowabo noma odadewabo alutholanga mehluko omkhulu ezicini zobuntu, amakhono enhlalo, noma ukusebenza kwezemfundo. Eqinisweni, ezinye izifundo ziveza ukuthi izingane ezingazodwa zingase zenze kahle ezindaweni ezithile:
- Ukufeza Imiphumela Ephakeme Kwezemfundo: Izingane ezingazodwa zivame ukuthola ukunakwa okugxile kakhulu kubazali bazo, okungaholela emiphumeleni engcono kwezemfundo.
- Ukuhlanganiswa Okunamandla Kwabazali Nengane: Ukuntuleka kwabafowabo noma odadewabo kuvumela abazali nezingane ezingazodwa ukuba bakhe ubudlelwano obuseduze, obujulile.
- Ukuzimela Okukhulu Nokuzethemba: Izingane eziningi ezingazodwa zikhula zibe abantu abazimele, abazethembayo abakhululekile ekuhambeni ezinselele ngaphandle kosizo lwabanye.
Izinzuzo Zokuba Yingane Eyodwa
1. Ukunakwa Komzali Okungahlukanisiwe
Ngaphandle kwabafowabo noma odadewabo abazokwabelana ngesikhathi nemithombo yabazali, izingane ezingazodwa zivame ukuzuza ekunakweni ngazodwana, okungathuthukisa ukukhula kwazo kwengqondo nokwengqondo.
2. Amathuba Amakhulu
Abazali bezingane ezingazodwa bangase babe nokuguquguquka okwengeziwe kwezezimali ukuze batshale imali emfundo yengane yabo, imisebenzi eyengeziwe, nezinto ezithandwayo.
3. Ukuhlanganiswa Okunamandla Kwabantu Abadala
Ngaphandle kwabafowabo noma odadewabo njengabangane, izingane ezingazodwa zivame ukwakha ubudlelwano obuseduze nabantu abadala, okungabasiza ukuba bathuthukise ukuvuthwa namakhono okuxhumana aqinile.
4. Inkululeko Eyengeziwe Yokuhlola Izinto Ezithandwayo
Izingane ezingazodwa akudingeki ziqhudelane ngemithombo noma zivumelane nabafowabo noma odadewabo, zibanikeza inkululeko eyengeziwe yokuphishekela izinto ezithandwayo nezifiso zazo.
5. Ukuzimela Nokuzisiza
Ukukhula ungenabafowabo noma odadewabo kungakhuthaza izingane ezingazodwa ukuba zibe abaxazululi bezinkinga abazimele abakhululekile ukuchitha isikhathi bodwa.
Izinselele Zokuba Yingane Eyodwa
Nakuba kunezinzuzo eziningi, ukuba yingane eyodwa kungaletha izinselele ezihlukile:
1. Izilindelo Eziphakeme
Abazali bangase babeke ingcindezi eyengeziwe ezinganeni ezingazodwa ukuba ziphumelele, njengoba ithemba labo nezifiso zabo zihlala enganeni eyodwa kuphela.
2. Isizungu
Ngaphandle kwabafowabo noma odadewabo, izingane ezingazodwa zingase ngezinye izikhathi zizwe zinesizungu, ikakhulukazi ngesikhathi esingahleliwe noma imicimbi yomndeni.
3. Ukuntuleka Kobudlelwano Babafowabo Nodadewabo
Izingane ezingazodwa zilahlekelwa ubungane obuhlala njalo nezinto ezifanayo ezivame ukunikezwa abafowabo noma odadewabo.
4. Isibopho Esisodwa Sokunakekela Abazali Abagugayo
Ebudaleni, izingane ezingazodwa zingase zithwale isibopho esiphelele sokunakekela abazali asebekhulile, okungaba nzima ngokomzwelo nangokwezimali.
Ungayisekela Kanjani Ingane Eyodwa
Uma ukhulisa ingane eyodwa, kunezindlela zokwandisa izinzuzo zokukhulisa kwabo ngenkathi ubhekana nezinselele ezingase zivele:
- Khuthaza Ukuxhumana Nomphakathi: Hlela izikhathi zokudlala, babhalise emisebenzini yeqembu, futhi ukhuthaze ubungane ukuze uqinisekise ukuthi bathuthukisa amakhono enhlalo aqinile.
- Khuthaza Ukuzimela: Nikeza ingane yakho amathuba okuxazulula izinkinga futhi izijabulise ngaphandle kokuncika kuwe kuphela.
- Gwema Ukuhlela Kakhulu: Melana nesifiso sokugcwalisa yonke imizuzu ngemisebenzi noma izifundo. Vumela isikhathi sokuphumula sokudala nokuzithola.
- Beka Izilindelo Ezingokoqobo: Gwema ukubeka ingcindezi eyeqile enganeni yakho ukuba iphumelele kuzo zonke izindawo. Gubha umzamo nentuthuko kunokuphelela.
- Khuthaza Uzwelo Nokwabelana: Fundisa ingane yakho ukuba icabange ngabanye, yabelane, futhi isebenze ngokubambisana ngokubonisa lezi zindlela zokuziphatha nokukhuthaza ukudlala ngokubambisana.
- Nikeza Inethiwekhi Yokusekela: Siza ingane yakho yakhe ubudlelwano obuqinile nabazala, omakhelwane, noma abaqondisi abangase basebenze njengabafowabo noma odadewabo abameleli.
Isiphetho
I-"Only Child Syndrome" inganekwane kakhulu eqhubeka ngezinkolelo ezingamanga ezindala. Nakuba wonke umndeni unezinselele zawo ezihlukile, ukuba yingane eyodwa akulethi ngokuzenzakalelayo izici ezimbi noma imiphumela emibi. Eqinisweni, izingane eziningi ezingazodwa zikhula kahle ngenxa yokunakwa okugxile, ukuzimela, namathuba ezitholayo. Isitayela sokuba ngumzali, imvelo, nobuntu bomntwana ngamunye kudlala indima ebaluleke kakhulu ekwakheni isimilo sakhe nempumelelo kunokuntuleka kwabafowabo noma odadewabo. Ngokukhuthaza ubudlelwano obuqinile nomphakathi, ukukhuthaza uzwelo, nokusekela ukuzimela, abazali bezingane ezingazodwa bangakhulisa abantu abajabule, abalungile empilweni abalungele ngokugcwele ukuhamba empilweni.
Imibuzo Evamile
1. Ingabe izingane ezingazodwa zibuthuntu kakhulu kunezingane ezinabafowabo noma odadewabo?
Cha. Ukubuthuntu kuncike ezinqumeni zabazali, hhayi ekuntulekeni kwabafowabo noma odadewabo. Izingane ezingazodwa zingafunda ukubonga, ukwabelana, nozwelo njengoba nje nezingane ezinabafowabo noma odadewabo.
2. Ingabe izingane ezingazodwa zihlaselwa yisizungu?
Nakuba ezinye izingane ezingazodwa zingase ngezinye izikhathi zizwe zinesizungu, ukukhuthaza ubungane obuqinile nokubabandakanya emisebenzini yeqembu kungabasiza ukuba bakhe ubudlelwano obunenjongo nomphakathi.
3. Ingabe izingane ezingazodwa ziphumelela kakhulu kwezemfundo?
Ucwaningo luveza ukuthi izingane ezingazodwa zivame ukuphumelela kwezemfundo ngenxa yokunakwa okugxile kwabazali nemithombo, kodwa lokhu akuhambisani nazo zonke izingane futhi kuncike enganeni ngayinye.
4. Ngingasiza kanjani ingane yami eyodwa ukuba ifunde ukwabelana?
Khuthaza ukudlala ngokubambisana nabangani noma umndeni, bonisa izindlela zokuziphatha zokwabelana, futhi nixoxe ngokubaluleka kokucabanga ngezidingo zabanye.
5. Ingabe kunzima kakhulu ezinganeni ezingazodwa ukuzijwayeza ebudaleni?
Akunjalo. Izingane eziningi ezingazodwa zithuthukisa ukuzimela nokuzisiza kusenesikhathi, okubasiza ukuba bahambe ezibophweni zabantu abadala ngokuzethemba.
