Esikhathini sanamuhla sedijithali, ubuchwepheshe nezikrini kuyingxenye ebalulekile yokuphila kwansuku zonke. Nakuba kunikeza izinzuzo eziningi—njengokuqukethwe okufundisayo, ukuzijabulisa, nokuxhumana nabanye—isikhathi esiningi esichithwa esikrinini singaba nemithelela emibi empilweni yezingane, inhlalakahle yengqondo, nentuthuko yomphakathi. Njengabazali, kubalulekile ukuthola ibhalansi phakathi kwezinzuzo zobuchwepheshe nesidingo semikhuba enempilo.
Kulo mhlahlandlela, sizohlola indlela yokuphatha ubuchwepheshe nesikhathi esikrinini ekukhuliseni izingane, sinikeze amathiphu awusizo namasu okuqinisekisa ukuthi ukusebenzisa kwengane yakho isikrini kunenzuzo, kufanele iminyaka yayo, futhi kulinganiswe neminye imisebenzi ebalulekile.
1. Qonda Umthelela Wesikhathi Sesikrini Ezinganeni
Ukuqaphela Izinzuzo Nezinkinga Zesikhathi Sesikrini
Ngaphambi kokuphatha isikhathi sesikrini, kubalulekile ukuqonda imithelela engaba khona. Ubuchwepheshe bungaba nemithelela emihle nemibi ezinganeni, kuncike ekutheni busetshenziswa kanjani.
Okufanele Ukwenze
- Zifundise ngemiphumela yesikhathi sesikrini: Cwaninga ukuthi isikhathi sesikrini singayithinta kanjani intuthuko yengqondo yezingane, imizwa, nentuthuko yomphakathi. Isikhathi esiningi esichithwa esikrinini singafaka isandla ezinkingeni ezifana nokungalali kahle, ukugcwala kwamehlo, ukuncipha kokuzivocavoca umzimba, nobunzima ekuxhumaneni nabantu.
- Qaphela amandla emfundo: Izinhlelo zokusebenza zokufundisa, imidlalo, namavidiyo kungasekela ukufunda nokudala. Bheka okuqukethwe okukhuthaza ukuxazulula izinkinga, ukucabanga okujulile, nokudala, ngenkathi uqinisekisa ukuthi kufanele iminyaka yabo.
- Thola izingozi: Isikhathi esiningi esikrinini singaholela ekuluthweni, ekuzihlukaniseni nomphakathi, nasezinkingeni zokuziphatha. Ukusebenzisa ngokweqile kungafaka isandla nasekuhlale phansi isikhathi eside, okungathinta impilo yengane jikelele.
Okufanele Ukugweme
- Ungacabangi ukuthi sonke isikhathi sesikrini siyingozi: Akusikho konke isikhathi sesikrini esibi. Okuqukethwe okukhuthaza ukufunda, ukudala, noma ukuxhumana nabantu kungaba nenzuzo lapho kulinganiswe neminye imisebenzi.
2. Beka Imingcele Ecacile Nemikhawulo Yesikhathi Sesikrini
Ukusungula Izinkombandlela Ezinempilo Zesikhathi Sesikrini
Ukubeka imingcele ecacile esikhathini sesikrini kubalulekile ukuqinisekisa ukuthi ingane yakho isebenzisa ubuchwepheshe ngendlela enempilo nenesibopho. Imingcele efanele iminyaka yobudala isiza izingane ukuba zifunde indlela yokulinganisa ukusebenzisa isikrini neminye imisebenzi efana nokuzivocavoca umzimba, ukulala, nokuxhumana ubuso nobuso.
Okufanele Ukwenze
- Landela izinkombandlela ezinconyiwe: I-American Academy of Pediatrics (AAP) incoma ukuthi izingane ezineminyaka engu-2-5 zibe nesikhathi esingaphansi kwehora elilodwa esikrinini ngosuku, kanti izingane ezineminyaka engu-6 nangaphezulu kufanele zibe nemingcele ehambisanayo evumela ukulinganisa okunempilo phakathi kwesikhathi sesikrini neminye imisebenzi.
- Dala isikhathi sesikrini somndeni: Beka izikhathi ezithile zokusebenzisa isikrini, njengesikhathi sethelevishini esibekiwe noma amahora emidlalo. Qinisekisa ukuthi lesi sikhathi sihlanganisa nesikhathi esiningi sokudlala ngaphandle, ukudla komndeni, nemisebenzi ethule efana nokufunda noma ukwenza ubuciko.
- Setha izindawo ezingenazo izikrini: Dala izindawo endlini, njengendlu yokudlela noma amakamelo okulala, lapho izikrini zingavumelekile khona. Lokhu kukhuthaza ukuxhumana ubuso nobuso futhi kukhuthaza imikhuba yokulala enempilo.
Okufanele Ukugweme
- Ungashiyi izikrini egumbini lokulala: Gwema ukuvumela izikrini egumbini lokulala lengane yakho. Lokhu akukhulisi nje kuphela ingozi yokusebenzisa ebusuku kakhulu, kodwa futhi kuphazamisa imikhuba yokulala enempilo futhi kungathinta ikhwalithi yokuphumula kwabo.
3. Yiba Isibonelo Esihle Sokusebenzisa Isikrini
Ukulinganisa Imikhuba Enempilo Yesikrini
Izingane zivame ukulingisa ukuziphatha ezikubona kubazali bazo. Uma ubeka imikhuba enempilo yesikhathi sesikrini kuwe, ingane yakho ingase iyamukele. Ukulinganisa indlela yokuphatha ubuchwepheshe nesikhathi sesikrini kuyindlela enamandla yokufundisa ingane yakho ukusebenzisa ngesibopho.
Okufanele Ukwenze
- Zijwayeze ukusebenzisa isikrini ngendlela elinganiselayo: Khombisa ingane yakho ukuthi ungasebenzisa kanjani izikrini ngendlela elinganiselayo. Ngokwesibonelo, gwema ukusebenzisa ifoni ngokweqile ngesikhathi sokudla noma ngesikhathi somndeni, futhi qiniseka ukuthi uyazibandakanya emisebenzini efana nokufunda, ukudlala ngaphandle, noma izinto ozithandayo ezingafuni izikrini.
- Yiba nezikhathi ezinganazo izinto zobuchwepheshe: Beka izikhathi, njengangesikhathi sokudla noma ukuphuma nomndeni, lapho izikrini zibekwa eceleni. Lokhu kukhuthaza ukuxhumana komndeni okunokwazisa futhi kusiza wonke umuntu ukuba abe khona kakhudlwana.
- Yabelana ngemikhuba yakho yesikrini: Uma unciphisa isikhathi sakho sesikrini, chaza ukuthi kungani kunjalo enganeni yakho. Ungathi, “Ngibeka ifoni yami manje ukuze ngichithe isikhathi nawe,” noma “Ngiyaphumula ezikrinini ukuze ngizishaje kabusha.”
Okufanele Ukugweme
- Ungasebenzisi izikrini njengobaba/umzanyana: Nakuba ubuchwepheshe bungaba ithuluzi eliwusizo ngesikhathi esiphuthumayo, gwema ukuthembela ezikrinini njengendlela yokuphazamisa noma ukugcina ingane yakho imatasa isikhathi eside. Izingane zidinga ukubandakanyeka okusebenzayo, hhayi ukuzijabulisa okungacabanganga.
4. Khuthaza Isikhathi Sesikrini Esinenjongo
Ukukhetha Okuqukethwe Kwekhwalithi
Akusikho konke isikhathi sesikrini okulingana. Ukukhuthaza ingane yakho ukuba izibandakanye nokuqukethwe kwekhwalithi ephezulu, okufundisayo, noma okudala kungashintsha isikhathi sesikrini sibe yinto ewusizo. Kodwa-ke, kubalulekile ukuba uqaphele ukuthi ingane yakho ivezwa ini.
Okufanele Ukwenze
- Kukhethe ngokucophelela okuqukethwe: Khetha izinhlelo zokusebenza, imibukiso, nemidlalo efanele iminyaka yobudala evumelana nezithakazelo zengane yakho futhi ekhuthaza ukufunda. Amavidiyo ezemfundo, imidlalo yamapuzzle, nezinhlelo zokusebenza ezifundisa izibalo, ukufunda, noma ukudala konke kungaba ukusetshenziswa okuhle kwesikhathi sesikrini.
- Buka ndawonye: Uma kungenzeka, buka izinhlelo ze-TV noma amavidiyo nengane yakho. Lokhu kukuvumela ukuba nixoxe ngokuqukethwe, nibuze imibuzo, futhi niqinise isipiliyoni sokufunda. Ukubuka ndawonye kuhlinzeka nethuba lokuxhumana futhi kuqinisekise ukuthi okuqukethwe kufanelekile.
- Khuthaza ukusebenzisa okusebenzayo: Esikhundleni sesikhathi sesikrini esingasebenziseki njengokubuka i-TV, khuthaza imisebenzi efana nemidlalo esebenzisanayo, ukudala ubuciko bedijithali, noma izinhlelo zokusebenza zokufundisa ezifuna ingane yakho ukuba icabange futhi izibandakanye nezinto.
Okufanele Ukugweme
- Ungavumeli isikhathi esiningi sesikrini esingasebenziseki: Gwema amahora amaningi okubuka i-TV noma ukudlala imidlalo yevidiyo ngaphandle kokuxhumana. Isikhathi sesikrini esingasebenziseki singaholela ekusebenziseni okungacabanganga kanye namathuba amancane okufunda okunenjongo.
5. Khuthaza Ukudlala Ngaphandle Nokuzivocavoca Umzimba
Ukulinganisa Isikhathi Sesikrini Nokuzivocavoca Umzimba
Isikhathi esiningi esikrinini sivame ukuholela endleleni yokuphila yokuhlala phansi isikhathi eside, okungaba nemiphumela emibi empilweni. Ukukhuthaza ingane yakho ukuba ichithe isikhathi ngaphandle, idlale ngokomzimba, futhi izibandakanye emisebenzini engadingi izikrini kubalulekile empilweni yayo yonke.
Okufanele Ukwenze
- Beka isikhathi sokudlala ngaphandle nsuku zonke: Qinisekisa ukuthi ingane yakho ichitha isikhathi ngaphandle nsuku zonke, kungakhathaliseki ukuthi ihamba ngezinyawo, igibela ibhayisikili, noma idlala egcekeni. Imisebenzi yomzimba isiza ukunciphisa umthelela wesikhathi sesikrini sokuhlala phansi futhi ikhuthaza ukuxhumana nabantu.
- Faka ukudlala okusebenzayo esikhathini sesikrini: Sebenzisa ubuchwepheshe ukuze ukhuthaze umsebenzi womzimba. Ngokwesibonelo, kunemidlalo eminingi yevidiyo esebenzayo edinga ukunyakaza, noma izinhlelo zokusebenza ezikhuthaza izinselelo zokuqina komzimba, izinqubo zokudansa, noma ezemidlalo.
- Khuthaza izinto ozithandayo ezingafuni izikrini: Yethula ingane yakho emisebenzini efana nokufunda, ukudweba, ukupheka, noma ukwenza ubuciko, okungenziwa kude nezikrini. Izinto ozithandayo zinikeza indlela yokudala futhi zisiza ukulinganisa isikhathi sesikrini neminye imisebenzi ekhuthazayo.
Okufanele Ukugweme
- Ungavumeli isikhathi sesikrini ukuba sithathe indawo yomsebenzi womzimba: Uma ingane yakho ichitha isikhathi esiningi ezikrinini, kubalulekile ukuphoqelela isidingo somsebenzi womzimba. Izikrini akufanele neze zithathe indawo yesikhathi esichithwa ekudlaleni ngaphandle noma emisebenzini esebenzayo.
6. Xhumana Ngokukhululekile Ngokusebenzisa Ubuchwepheshe
Ukukhuthaza Izingxoxo Ezivulekile Ngobuchwepheshe
Njengoba ingane yakho ikhula, kubalulekile ukuba nizingxoxo ezivulekile ngobuchwepheshe, ukusetshenziswa kwabo, nezingozi ezingaba khona. Ukufundisa ingane yakho ngokusetshenziswa okunesibopho kwesikrini nokubeka okulindelekile ndawonye kungasiza ekudaleni umuzwa wokuziphendulela.
Okufanele Ukwenze
- Xoxani ngezinzuzo nezingozi zobuchwepheshe: Khuluma nengane yakho ngezinto ezinhle zobuchwepheshe, njengezinsiza zokufunda, nezingozi ezingaba khona, njengokuluthwa isikrini noma izingozi zokuphepha ku-inthanethi. Basize baqonde ukubaluleka kokulinganisa.
- Beka okulindelekile ndawonye: Bandakanya ingane yakho ekubekeni imithetho mayelana nesikhathi sesikrini. Lokhu kungabasiza ukuba bazizwe benesibopho kakhudlwana futhi befaka isandla emikhubeni yabo yesikrini. Ngokwesibonelo, xoxani ukuthi kufanelekile nini ukusebenzisa izikrini, zingasetshenziswa isikhathi esingakanani, nokubaluleka kokulinganisa eminye imisebenzi.
- Fundisa ukuphepha ku-inthanethi: Fundisa ingane yakho indlela yokuphepha ku-inthanethi, okuhlanganisa ukuqapha mayelana nokwabelana ngolwazi lomuntu siqu, ukubhekana nokuxhashazwa ku-inthanethi, nokuqonda izilungiselelo zobumfihlo.
Okufanele Ukugweme
- Ungaphathi ubuchwepheshe njengesihloko esingakhulunywa ngaso: Esikhundleni sokuvimbela izikrini noma ukugwema izingxoxo ngobuchwepheshe, yenzani izingxoxo ezivulekile neziqotho. Le ndlela isiza ukwakha ukwethenjwa futhi iqinisekise ukuthi ingane yakho yenza izinqumo ezinolwazi mayelana nokusebenzisa kwayo isikrini.
7. Lungisa Njengoba Ingane Yakho Ikhula
Ukulungisa Imithetho Yesikhathi Sesikrini Ngokuya Ngeminyaka Eyahlukene
Njengoba ingane yakho ikhula, ikhono layo lokuphatha isikhathi sesikrini ngokuzimela liyakhula. Kubalulekile ukulungisa okulindelekile nemithetho yakho njengoba ikhula, ubanikeze umthwalo wemfanelo omkhulu ngenkathi usabanikeza isiqondiso.
Okufanele Ukwenze
- Lungisa imikhawulo njengoba ingane yakho ikhula: Ezinganeni ezindala nasebusheni, khulisa imikhawulo yesikhathi sesikrini ngenkathi uqinisekisa ukuthi zisalinganiswe neminye imisebenzi. Khuthaza ukuzilawula futhi unikeze izinkombandlela zokusetshenziswa okufanele kwesikrini.
- Khuthaza ukukhiqiza ngesikhathi sesikrini: Siza ingane yakho ukuba isebenzise izikrini ngezinhloso ezikhiqizayo, njengokuqedela umsebenzi wesikole, ukufunda amakhono amasha, noma ukuphishekela amaphrojekthi okudala. Khuthaza ukuba basebenzise izinto zabo ngendlela efaka isandla ekukhuleni kwabo siqu.
Okufanele Ukugweme
- Ungavumeli isikhathi sesikrini sibe umvuzo noma isijeziso: Gwema ukusebenzisa isikhathi sesikrini njengendlela yokuvuza noma yokujezisa, njengoba lokhu kungadala ukuhlobana okungenampilo nobuchwepheshe. Kunalokho, gxila ekwakheni imikhuba enempilo yesikrini kanye nokuxhumana okukhululekile.
Isiphetho
Ukuphatha ubuchwepheshe nesikhathi sesikrini ekukhuliseni izingane kumayelana nokulinganisa. Ngokubeka imingcele ecacile, ukulinganisa imikhuba enempilo, nokuqondisa ingane yakho ekukhetheni okuqukethwe okunenjongo, ungasiza ekutheni isebenzise ubuchwepheshe ngendlela enesibopho ngenkathi futhi kukhuthazwa inhlalakahle yayo yomphakathi, yengqondo, neyomzimba. Njengoba ingane yakho ikhula, qhubeka ulungisa indlela yakho esikhathini sesikrini, futhi ugcine izingxoxo ezivulekile ngezinzuzo nezingozi zobuchwepheshe. Ngokulinganisa okufanele, ubuchwepheshe bungaba ithuluzi elinamandla lokufunda nokuxhumana, ngenkathi kushiya indawo yokudala, umsebenzi womzimba, nesikhathi somndeni.
Imibuzo Ebuzwa Njalo
1. Ngingakwazi kanjani ukuphatha ukumelana kwengane yami nemikhawulo yesikhathi sesikrini?
Yiba ngokungaguquki nemikhawulo futhi uxhumane ngezizathu ezingemuva kwayo. Bandakanya ingane yakho ekubekeni imithetho mayelana nokusebenzisa isikrini, futhi unikeze imisebenzi ehlukile ukuze ugcine ibandakanyeka ngaphandle kwezikrini.
2. Ngiqinisekisa kanjani ukuthi ingane yami ibandakanyeka nokuqukethwe okuphephile ku-inthanethi?
Sebenzisa izilawuli zabazali, qapha imisebenzi ye-inthanethi, futhi ukhuthaze izingxoxo ezivulekile ngalokho okufanelekile. Fundisa ingane yakho mayelana nokuphepha ku-inthanethi nokuhlonipha abanye.
3. Ngifanele ukuqala nini ukuqapha ukusebenzisa kwengane yami isikrini?
Kungumqondo omuhle ukuqala ukuqapha ukusebenzisa isikrini kusenesikhathi, ikakhulukazi ezinganeni ezingaphansi kweminyaka engu-5. Njengoba ingane yakho ikhula, kancane kancane ibanikeze umthwalo wemfanelo omkhulu, kodwa qhubeka uqapha imisebenzi yabo futhi ubeke imingcele.
4. Ngingakwazi kanjani ukulinganisa isikhathi sami sesikrini njengomzali?
Yiba yisibonelo ngokubeka imikhuba enempilo yesikhathi sesikrini kuwe. Hlela isikhathi esingenazo izinto zobuchwepheshe semisebenzi yomndeni, ukuphumula komuntu siqu, noma ukudlala ngaphandle, futhi ubeke phambili ukuxhumana ubuso nobuso kunokusebenzisa isikrini.
5. Ngingenze njani uma ngibona ingane yami iba nokuncika okweqile ezikrinini?
Uma uqaphela izimpawu zokusebenzisa ngokweqile, njengokuba nomsindo lapho izikrini zisuswa, ubunzima bokugxila, noma izinkinga zempilo njengokuhlala kabi noma ukugcwala kwamehlo, buyela emuva bese ulungisa imikhawulo yesikhathi sesikrini. Khuthaza eminye imisebenzi efana nokufunda, ukudlala ngaphandle, noma izinto ozithandayo ukuze ulinganise ukusebenzisa isikrini.
